Цветовая схема: C C C C
Андозаи ҳарф: A A A
Картинка

“Толибон” дар ҳолати омодабоши ҷангӣ бо Тоҷикистон қарор дорад


Shared to Facebook

04.08.2022 08:24

: 1937

Бо далели ин ки фармондеҳи толиб на танҳо як террорист, ҷангҷӯ ва ғосиб, балки ҳамзамон мақоми масъули толибӣ дар бахши низомӣ будаву дар ҳузури як вазири ҳукумати толибӣ суҳбат кардааст, иддаои ӯ дар бораи тасарруфи Тоҷикистон метавонад ба унвони мавқеъи расмии “Толибон” бошад. Аммо дар пасманзари ин иддао набояд дар зеҳни мардуми Тоҷикистон андешаи “толиб ҳамла мекунад” ё “тарс аз ҳамлаи толиб” ҷой карда шавад.

 

Акс аз “8 субҳ”


Бино ба гузоришҳо, як фармондеҳи ҳаракати террористии “Толибон” иддао кардааст, ки агар Тоҷикистон аз мудохила дар умури дохилии Афғонистон даст накашад, неруҳои онҳо қодиранд дар як ҳафта Тоҷикистонро тасарруф кунанд. Дар ин бора рӯзномаи “8 субҳ”-и Афғонистон бо такя ба як манбаи худ хабар додааст.

Ин иддаои Мулло Ҷонмуҳаммад Ҳамза, муовини аввали Қулурдуи 217-и умрии Толибон дар вилояти Тахор, рӯзи 2 август садо додааст. Ба навиштаи рӯзномаи “8 субҳ”, “муовини аввали Қулурдуи умрии Толибон ҳушдор дода ва афзудааст дар сурате ки ин кишвар даст аз мудохилаҳо дар умури дохилии Афғонистон накашад ва Русия пушти Тоҷикистон қарор нагирад, ин кишварро зарфи як ҳафта тасхир мекунанд”.

Ин иддаои як террорист ва мансабдори толибӣ маънои онро дорад, ки ҳукумати толибӣ дар Афғонистон ҳарчанд борҳо “ваъда”-и ҳамла накардан ба кишварҳои ҳамсояро кардааст, амалан дар ҳоли ҷанг ё омодабоши ҷангӣ ба муқобили Тоҷикистон қарор дорад. Худи ин далел, ки як фармондеҳи низомӣ ва он ҳам дар наздикиҳои марзи Тоҷикистон истода, маҳз иддаои ҳамла ва тасарруфи Тоҷикистонро мекунад, ба маънои он аст, ки терроризм дар симои толиб ҳар лаҳза метавонад на танҳо ба Тоҷикистон, балки ба ҳар кишвари дигари ҳамсоя хатар эҷод кунад. Ва натанҳо ин.

Ин иддаои толиб дар шабу рӯзе садо додааст, ки ин гуруҳи террористӣ бо Эрон – яке аз дигар кишварҳои ҳамсояи Афғонистон, дар ҳоли муноқишаи низомӣ қарор дошт. Бино ба гузоришҳо, ҷангҷӯёни толиб бо он ки намедонанд марзи байни ду кишвар куҷост, ғайриқонунӣ ба ҳудуди таҳти назорати Эрон ворид шуда ва бо марзбонони он кишвар тирпарронӣ кардаанд. Ин ҳадди ақал, панҷум муноқиша дар марзи байни ду кишвар аз моҳи декабри соли 2021 ба ин тараф аст, ки ҳамагӣ бо айби ҷангҷӯёни толиб сар задааст.

Ва ҳам ин иддаои толибӣ дар шабурӯзе садо додааст, ки ин гуруҳи террористӣ бори дигар шармандаву расвои ҷаҳон гашт. Тавре қаблан хабар додем, ин гуруҳи террористӣ, бархилофи қавлу ваъда, Айман аз-Завоҳирӣ, роҳбари созмони байналмилалии террористии дигар – “Ал-Қоида”-ро дар маркази пойтахти Афғонистон, дар манзили мансабдорони баландпояи ҳукумати худхондаи толибӣ паноҳгоҳ додааст. Аввали ин ҳафта аз амалиёти муваффақонаи контрразведкаи Амрико хабар дода шуд, ки дар натиҷаи он Айман аз-Завоҳирӣ ба ҳалокат расидааст. “Толибон” кушта шудани ин шарику щампаймонашон - террористи байналмилалиро хеле бо дард қабул карданд.

Ахбори болозикр маънои онро дорад, ки терроризм дар Афғонистон дар ҳоли авҷ гирифтан аст. Ва дар роҳбарии он маҳз ҳаракати террористии “Толибон” қарор дорад. Ин тахмингуфторӣ нест, таъкиде дар пасманзари ҳаводис ва далоили мавҷуда аст. Ба гуфтаи коршинос оид ба масоили амниятӣ Шакиб Ансорӣ, баъди ғасби Афғонистон “Толибон” ва “Шабакаи Ҳаққонӣ” мақоми худро аз гурӯҳҳои террористӣ ба давлати террористӣ расондаанд ва “ҳоло мо як давлати террористиро мушоҳида мекунем, ки зергуруҳҳои сершумори террористӣ дорад” (иқтибос аз АИ “Регнум”).

Бо чанд далел ба ин иддаои ҷангҷӯи толибӣ, ки ҳарчанд мавқеъи расмии ҳукумати худхондаи толибӣ маҳсуб намешавад, бархӯрди ҷиддӣ мебояд. Нахуст аз ин лиҳоз, ки набояд дар зеҳни мардуми Тоҷикистон андешаи “толиб ҳамла мекунад” ё “тарс аз ҳамлаи толиб” ҷой карда шавад. Ин ҳамлаи иттилоотист, тахриби мағзист. Амрикову НАТО 20 сол мардуми Афғонистон ва ҷаҳонро аз зулму зӯри набудаи толибӣ тарсониданд ва дар охир тибқи сенария, ба таври ҳамзамонӣ оҷизии худро ба намоиш гузошта, ба қавле, “аз Афғонистон фирор карданд”. Ҳамин тарсдоданҳои 20-сола буд, ки мардум ва неруҳои мусаллаҳи Афғонистонро ба ваҳшату ҳарос оварду ба “Толибон” барои ғасби кишвар нерӯ ва имтиёзҳои иловагӣ дод. Вагарна, таслиҳоти чансадмиллиардиву артиши чандсадҳазора куҷову пойлӯчҳои толибӣ бо силоҳи аз шӯравӣ боқимонда куҷо?

Тоҷикистон кишвари мустақил ва дорои артиши пурқувват аст. Ин артиш ба рафъи ҳар гуна хатар, бахусус хатароте, ки аз он сӯйи дарёи Панҷ сар мезананд, омода аст. Намоиш-гузаштҳои низомии солҳои охир, ҳаводиси марбут ба амалиёти зиддитеррористӣ ва байнисарҳадӣ нишон доданд, ки неруҳои Тоҷикистон то чӣ андоза омодагии баланди касбиву низомӣ доранд. Руҳияи баланди ватандӯстии артиши Тоҷикистон шикастнопазир аст. Ин қудрати Тоҷикистон аст, ки ларза ба андоми бадбинон овардааст.

Аммо муҳимтарин паҳлӯи ин омодагӣ бархӯрди сареъ ба иддаоҳои пӯчу бемантиқест, аз ҳар сари бемағз садо медиҳад. Мулло Ҷонмуҳаммад Ҳамза, ки иддаои тасарруфи Тоҷикистонро кардааст, на танҳо як террорист, ҷангҷӯ ва ғосиб, балки ҳамзамон мақоми масъули толибӣ аст.

Ва ҳам вай ин суханонро дар ҳузури вазири амр ба маъруф ва наҳй аз мункари “Толибон”, ки ба Тахор сафар карда буд, гуфтааст. Яъне, ӯ худ ба худ наметавонист чунин як иддао кунад ва он ҳам дар ҳузури як вазири ҳукумати толибӣ, балки дар ҳукумати толибӣ аз ин суҳбати ӯ огоҳ буданд. Аз ин ҷост, ки онро шарҳ додан намехоҳанд.

Аз ин дидгоҳ метавон иддаои ӯро мавқеъи толибони низомӣ-террористӣ баҳогузорӣ кард – чизе ки борҳо боиси муноқишаҳои байнихудӣ бо толибони сиёсӣ-террористӣ шудааст. Яъне, бе он ки дар Кобулу Қандаҳору Доҳа тасмиме гирифта шавад, толибони низомӣ-террористӣ метавонанд худсарона амал кунанд. Бино ба гузоришҳо, моҳҳои охир фосилаи ҷудоӣ байни толибон, ки бар сари тақсими қудрат, манфиатҳо ва тасмимгириҳо оғоз шудаанд, зиёд шудан дорад.

Ин бори аввал нест, ки аз эҳтимоли ҳамлаи ҳаракати радикалии “Толибон” ба Тоҷикистон мегӯянд. Ин гуфтугузор бахусус баъди он авҷ гирифт, ки соли гузашта баъди як муомилаи байни “Толибон”, Покистон ва Амрикову дигар бозигарони минтақаӣ ҳукумат дар Афғонистон аз сӯйи ин ҳаракати ҷангҷӯ ғасб карда шуд. Маҳз ба минтақаҳои наздисарҳадии Тоҷикистон ва Узбекистон фиристодани 10 ҳазор нерӯ аз сӯйи “Толибон”, ки моҳи феврали имсол расонаӣ шуд, нишон дод, ки ин ҳаракат нақшаи ба кишварҳои Осиёи Марказӣ кашонидани нооромиро дорад. Аз ҳамин ҷост, ки “ба ҳеч кишвари ҳамсоя хатар надорем ва ҳамла намекунем”-гуфтанҳои аъзои баландпояи ин ҳаракати террористӣ ваъдахилофӣ ва манёври радикалӣ-террористист.

Тоҷикистон борҳо эълон кардааст, ки ба корҳои дохилии Афғонистон дахолат намекунад, аммо бар ин бовар аст, ки “барои ҳалли муносиби мушкилоти сиёсиву амниятии кишвари ҳамсоя, бояд тавассути интихобот ва иродаи мардуми ин кишвар ҳукумати ҳамашумуле бо иштироки намояндагони ҳама гурӯҳҳои сиёсӣ ва ақаллиятҳои милливу қавмӣ ташкил карда шавад”. Зеро таъсиси ҳама гуна ҳукумат бидуни ба эътибор гирифтани манфиатҳои кулли мардуми Афғонистон метавонад боиси оқибатҳои фалокатбор дар ин кишвар гардад. Ин мавқеъи Тоҷикистон аз замони ғасби қудрат дар Афғонистон аз сӯйи “Толибон” садо дода, то ҳол бетағйир аст. Дар ин муддат заминаҳои оқибатҳои фалокатбор дар Афғонистон ҳарчӣ бештар шуда истодааст.

Баъди чанде аз ғасби Афғонистон аз сӯйи ҳаракати террористии “Толибон” як сол мегузарад. Ҳукумати худхондаи толибӣ дар ин муддат на танҳо натавонист ҳадди ақал, як кишвар ё созмонро, ҳатто кишварҳоеро, ки пуштибонаш ҳастанд, барои эътирофи расмӣ моил кунад, балки боис гардид, ки Афғонистон бо суръат ба сӯи як нобудӣ роҳ гирад. Барои мисол, бино ба охирин гузориши нозири вижаи Амрико дар умури бозсозии Афғонистон, ки ҳафтаи гузашта нашр шуд, аз тобистони имсол то охири тирамоҳ дар Афғонистон 19 миллион нафар ба гуруснагии марговар рӯ ба рӯ мегарданд. Ин ҳолат маҳз бо далели сиёсати толибӣ ба миён омадааст.

Як шарти асосии ҷомеаи ҷаҳонӣ ин буд, ки дар Афғонистон ҳукумати ҳамашумул таъсис дода шавад – чизе ки ба гумон аст “Толибон” чунин иродае дошта бошанд. Баъди ғасби Афғонистон “Толибон” ваъда дода буданд, ки ин шартро иҷро мекунанд, аммо дар саросари ҳукумат қориву муллову мавлавиро вазиру сарпарасту фармондеҳ ва ҳатто масъули корҳои техникиву хоҷагидорӣ таъин карданд, ки натиҷаи он чизе ғайр аз рукуд ва фалаҷи идоравӣ буда наметавонад. Ба ғайр аз ин, фаъолияти аҳзоби сиёсиро манъ карданд, ҷое барои фаъолияти сохторҳои маънавию фарҳангӣ боқӣ намонданд, мактабҳоро бастанд, ба ҷойи муассисаҳои фарҳангӣ тамрингоҳҳои ҷиҳодиву муассисаҳои таҳсилоти низомӣ таъсис доданд. Артиш ва пулиси миллиро комилан аз байн бурданд ва то ҳол аъзои артишу пулиси собиқро мавриди таъқиб қарор додаанд. Ба ҷойи он афроди таълимнодида ва мактабнарафтаро қабул кардаву духтаронро аз рафтан ба мактаб манъ ва кӯдаконро пушти курсиҳои таълими ҷиҳодӣ шинониданд. Ҳосили ин сиёсати қавмӣ ин буда, ки Афғонистонро фақру бекории саросарӣ, гуруснагии фалокатбор, заҷру шиканҷаи мардум, таъқиб ва қатли оммавӣ, худсариву беқонунӣ, норизоятӣ ва фирор аз кишвар фаро гирад.

Тоҷикистон, ки наздиктарин ҳамсояи Афғонистон аст, ин ҳамаро пештару бештар аз дигарон мебинад ва бо ҳамин далел аз ҳама бештар аз ҳуқуқу озодиҳои мардуми Афғонистон мегӯяд, аз бетарафии ҷомеаи ҷаҳонӣ интиқод мекунад, аз ваъдахилофии толибон таассуф мехӯрад – мавқеъе, ки ба ҳукумати худхондаи толибӣ маъқул нест.

Тоҷикистон дар ҳоле чунин нигаронӣ дорад, ки ҳамзамон бо дарназардошти таҷрибаи сулҳ ва давлатдорӣ роҳи ҳалли қазияи Афғонистонро пешниҳод месозад: “Барои ҳалли муносиби мушкилоти сиёсиву амниятии кишвари ҳамсоя, бояд тавассути интихобот ва иродаи мардуми ин кишвар ҳукумати ҳамашумуле бо иштироки намояндагони ҳама гурӯҳҳои сиёсӣ ва ақаллиятҳои милливу қавмӣ ташкил карда шавад” – ин танҳо мавқеъгирӣ нест, ин пешниҳодест, ки дар умум, манфиати миллионҳо нафарро ба думбол дорад.

Ва ҳамин ҳушдору нигарониҳои ҷониби Тоҷикистонро, ки баргирифта аз инсондӯстиву башарпарварист, ҷангҷӯёни толиб ба маънои “мудохила дар умури дохилии Афғонистон” қабул ва арзёбӣ мекунанд.

Дарвоқеъ, ба ҳукумати худхондаи толибӣ рақиб ё душмани тахайюлие лозим аст, то барои пӯшонидани ноуҳдабарои дохиливу хориҷии худ ва он ҳама заҷру зиллате, ки болои мардуми Афғонистон овардааст, истифода намояд. Айни замон дар симои Тоҷикистон ҳамин гуна рақиб ва ё душманро мебинад ва бинобар ин, тавре болотар зикр шуд, ҳамеша дар ҳолати ҷангӣ ва ё омодабоши ҷангӣ ба муқобили кишвари мо қарор мегирад.

 

Довуд Исматӣ

ИмрӯзNews

Комментарии для сайта Cackle